Η Golden Visa αποτελεί μια ιστορία επιτυχίας – γι’ αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο

Οι Golden visas αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι του ευρωπαϊκού οικονομικού τοπίου, καθώς παρέχουν απαραίτητες εισροές κεφαλαίου και βοηθούν στη σταθεροποίηση οικονομιών όταν οι παραδοσιακές πηγές επενδύσεων βρίσκονται υπό πίεση.

Οι Golden visa προσελκύουν ιδιώτες οι οποίοι είναι πρόθυμοι να επενδύσουν σημαντικό κεφάλαιο, φέρνοντας άμεση ρευστότητα και μακροπρόθεσμη οικονομική δέσμευση. Σε πολλές περιπτώσεις, πρόκειται για υγιείς και αξιόπιστους επενδυτές που δεν επενδύουν μόνο μία φορά, αλλά επενδύουν ξανά και ξανά, στηρίζοντας έτσι τη βιώσιμη ανάπτυξη σε πολλούς τομείς.

Η επενδυτική μετανάστευση ακμάζει και η επίδρασή της είναι απτή. Στην Ελλάδα, στο ζενίθ της οικονομικής κρίσης, σχεδόν ένα τρίτο όλων των συναλλαγών ακινήτων ήταν συνδεδεμένες με τις επενδύσεις golden visa. Αυτό δεν ήταν τυχαίο, αλλά μια σανίδα σωτηρίας. Χώρες από όλη την Ευρώπη έχουν αποδείξει ότι μπορούν να επωφεληθούν σημαντικά από αυτά τα προγράμματα, αξιοποιώντας τα για να ξεκλειδώσουν κεφάλαιο, να κινητοποιήσουν τις αγορές και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας.
Μόνο το 2024, η Ελλάδα δέχθηκε σχεδόν 10.000 νέες αιτήσεις, ενισχύοντας τη συνεχή ζήτηση και αξία αυτών των προγραμμάτων. Τα επιχειρήματα υπέρ των golden visa είναι ισχυρά και η συνεισφορά τους στην ανάπτυξη είναι ξεκάθαρη.

Το πρόγραμμα υπηκοότητας μέσω επένδυσης της Πορτογαλίας, το οποίο ξεκίνησε το 2012, έχει φέρει περισσότερα από €5 δις σε συνολικές επενδύσεις, καθώς και περίπου €670 εκατομμύρια ετησίως. Επίσης, έχει στηρίξει μεταξύ 25.000 και 30.000 θέσεων εργασίας, με κάθε επένδυση ύψους €500.000 να υπολογίζεται πως δημιουργεί δύο έως τέσσερις άμεσες θέσεις. Δεν πρόκειται για αμελητέα νούμερα, καθώς εκπροσωπούν σημαντικές εισροές κεφαλαίου σε τομείς οι οποίοι εκτείνονται από την αγορά ακινήτων έως έργα καινοτομίας και πολιτισμού.

Στην Ελλάδα, η ιστορία μας αντικατοπτρίζει μια παρόμοια τροχιά. Το πρόγραμμα το οποίο εισήχθη στο φόντο της τελευταίας μας οικονομικής κρίσης,  που προκλήθηκε από υψηλές κρατικές δαπάνες, κρυφά χρέη και την παγκόσμια ύφεση, ήρθε σε μια περίοδο όπου η εξασφάλιση επενδύσεων αποτελούσε μια πραγματικά επιτακτική ανάγκη.

Σε ένα στάδιο, αποτελούσε το ένα τρίτο όλων συναλλαγών ακινήτων. Απέναντι στην κριτική όλης της ηπείρου και τις πιέσεις του πληθωρισμού, η Ελλάδα επέδειξε την προθυμία να δουλέψει και να βελτιώσει το πρόγραμμά της, διορθώνοντάς το με προσοχή ώστε να αυξήσει το ελάχιστο επενδυτικό όριο.

Οι υποστηρικτές αυτών των προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής κυβέρνησης, υποστηρίζουν πως αυτά τα προγράμματα είναι ζωτικά για την ανάπτυξη. Αυτοί οι υποστηρικτές έχουν δίκιο. Με τη σωστή διαχείριση, η επενδυτική μετανάστευση είναι εξαιρετικά πολύτιμη. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν κίνδυνοι, ούτε πως η τρέχουσα προσέγγιση σε όλη την Ευρώπη είναι επαρκώς συντονισμένη.

Όπως κάθε πρόγραμμα, έτσι και οι golden visa είναι ευάλωτες στη χειραγώγηση. Υπάρχουν παραδείγματα όπου οι διαδικασίες ελέγχου και δέουσας επιμέλειας έχουν αποδυναμωθεί, οδηγώντας σε ξέπλυμα χρήματος, διαφθορά και φοροδιαφυγή. Αυτό έχει δώσει τη δυνατότητα σε ιδιώτες να αποκρύψουν παράνομο πλούτο και να αποφύγουν λεπτομερείς ελέγχους τόσο στην ήπειρο όσο και παγκοσμίως, υπονομεύοντας την ιδέα των ασφαλών συνόρων.

Τα διακυβεύματα εντείνονται από το σύστημα Σένγκεν. Προσφέροντας υπηκοότητα σε μια εκ των χωρών-μέλη της Ε.Ε., πρακτικά προσφέρει πρόσβαση στις περισσότερες από τις υπόλοιπες. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στιβαροί, κοινοί μηχανισμοί που να διασφαλίζουν συνεπείς ελέγχους ή διαμοιρασμό πληροφοριών εκτός συνόρων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έστρεψε ήδη την προσοχή σε αυτούς τους κινδύνους το 2022, προτείνοντας μετασχηματισμούς. Όμως, η Ευρωπαϊκή Κομισιόν δεν έχει προχωρήσει με κάποια επίσημη νομοθεσία προς το παρόν.

Αυτό δεν σημαίνει πως οι golden visa θα πρέπει να αποσυρθούν σιγά σιγά, το αντίθετο μάλιστα. Η σταδιακή τους απόσυρση απλώς θα αναδρομολογούσε το κεφάλαιο αλλού. Αντί υποχώρησης, προτεραιότητα θα έπρεπε να γίνει η εφαρμογή ρυθμίσεων. Πρέπει να δούμε σε τι έχουν πετύχει αυτά τα προγράμματα και γιατί, καθώς και πού έχουν αποτύχει και γιατί.

Για να ισορροπήσει πραγματικά η Ευρώπη την οικονομική ανάπτυξη με την τοπική ασφάλεια, πρέπει να κινηθούμε προς ένα πανευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο. Με την καθιέρωση ενός ενοποιημένου συστήματος με σταθερές απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας, αυξάνεται η εμπιστοσύνη σε αυτά τα προγράμματα, συνεχίζοντας να ενθαρρύνει επενδύσεις. Η Ελλάδα έχει ήδη δείξει την ευκαμψία της προσαρμόζοντας το πρόγραμμα και βρίσκεται σε καλή θέση για να ηγηθεί της συζήτησης, η οποία οφείλει να ξεκινήσει με μια κοινή δέσμευση για τη συνολική διαχείριση αυτών των προγραμμάτων, λαμβάνοντας τα οφέλη και μειώνοντας τους κινδύνους. Χωρίς τέτοιο συντονισμό, η Ευρώπη θα συνεχίσει με μια κατακερματισμένη προσέγγιση η οποία δεν ωφελεί ούτε οικονομικά, ούτε από άποψη ασφάλειας.

Αρθογραφεί η Χριστίνα Γεωργάκη – Αρχική δημοσίευση στο TheParliament